W pierwszych tygodniach I wojny światowej Piotrków Trybunalski przyjął pierwszych legionistów – pojawili się w mieście w drugiej połowie sierpnia 1914 r., wkrótce po wycofaniu się z niego rosyjskiej administracji i wojsk.
Po ponownym zajęciu miasta przez Rosjan większość legionistów opuściła Piotrków, lecz w mieście pozostali emisariusze legionowi, którzy kontynuowali werbunek i działalność wywiadowczą w konspiracji.
W miarę zagrożenia ze strony rosyjskich wojsk instytucje legionowe przeniosły się z Krakowa – początkowo do Sławkowa koło Dąbrowy Górniczej, a od lutego 1915 r. do Piotrkowa. W ten sposób miasto stało się ważnym centrum administracyjnym i organizacyjnym Legionów Polskich.
Jednym z najważniejszych miejsc na legionowej mapie Piotrkowa była willa Wanda przy ulicy Dąbrowskiego 14. W latach 1915–1916 mieściło się w niej Centralne Biuro Werbunkowe Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego, Archiwum Legionów, Muzeum Legionów Polskich oraz biuro werbunkowe. Kierownikiem biura był piotrkowianin Piotr Górecki, a w willi mógł nocować Józef Piłsudski, który interesował się przebiegiem akcji werbunkowej.
W budynku przy ulicy Rokszyckiej 22 (obecnie ulica Narutowicza) mieściły się biura Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego. Departament kierował Władysław Sikorski, późniejszy generał i premier Polski. Do jego zadań należała organizacja werbunku, prowadzenie ewidencji ochotników oraz propagowanie służby w Legionach. Działały przy nim biura prasowe, wydawnictwa i biura zapomogowe.
W kwietniu 1915 r. do Piotrkowa przybyła Komenda Grupy Legionów Polskich, pozostając w mieście do października tego samego roku. Wiosną i latem 1915 r. w Piotrkowie i okolicach formowano oddziały, które później weszły w skład III Brygady Legionów Polskich. W regionie prowadzono również działania związane z organizacją IV i VI Pułku Piechoty Legionów.
Dziedzictwo legionowego Piotrkowa przedstawia film „Wanda czeka na Legiony”, dostępny w serwisie YouTube.
Źródło: epiotrkow.pl
